Blockchain; Güven Devrimi

TWEET THIS

Blockchain'in ne derece güçlü bir inovasyon olduğunu anlayabilmemiz için sadece ona atfedilen sıfatlara bakmamız yeterli. Internet 3.0 diyen de var güven ekonomisi de. Hepsi doğru ama illa bir cümle ile özetle derseniz "süreçlerin merkezi bir otoritenin elinden alınıp ademi merkeziyetçi bir ilişki ağına geçirilmesi" şeklinde özetlemeyi seviyorum ben. Hiç de teknolojik olmayan bir anlatımla çok şey anlatan bir yıkıcı inovasyon hikayesi. 

Geçenlerde okuduğum bir medium bloğundaki "The largest value creation event since the internet itself" "internetin kendisinden sonraki en büyük değer yaratma etkinliği" cümlesi kendi içerisinde müthiş bir iddia taşısa da kavramsal ve felsefi olarak yaklaştığımızda, kifayetsiz kaldığını bile söyleyebiliriz.

Ademi merkeziyetçi kavramı en çok yakışan kavram olmakla birlikte aslında internetin kendisi, ilk tasarlandığı dönemde merkezi olmayan bir ağ olarak tasarlamıştı. Sırf bu sebeple bile ilk ademi merkeziyetçi teknoloji olarak internet kabul edilebilirdi. Lakin internet sayısız girişimci ve teknoloji uzmanı tarafından ticartileştirildiğinden, ortaya çıkan temel sorunları çözmek için yeni protokoller oluştu ve bu yeni her bir protokol çevrimiçi hayatımızın bir yanını merkezileştirmeye başladı. FTP, HTTP, SMTP, VOIP ve benzeri protokoller bizi internet ortamının merkezi kurumları ile tanıştırdı.

Önce media sonra ticaret ve en sonunda iletişim protokolleri git gide büyüyen ekonomi modellerini yaratırken her bir yaratılan yeni ekonomi eski tip bir iş modelinin küçülmesine sebep oldu. Yeni tip aracılar oluştu ve bu aracılar finans, ticaret, medya gibi alanlarda merkezi güven kuruluşları haline geldiler. Bu varlıklarının da varoluş nedeni, topluluklar içerisindeki güven eksikliği ve bir kuruma olan güven ihtiyacı idi.

Bununla birlikte, merkezi olmayan bir dünyada bu tür bir merkeziyetçilik muazzam ve yoğun zayıf noktalar yarattı. Merkezi sistemlerle ilgili sorun; şeffaflıktan yoksun olmaları, tek hata noktaları, sansür, iktidarın kötüye kullanılması ve verimsizliklerine izin vermeleriydi.

MERKEZİLEŞTİRİLMİŞ GÜVEN MODERN EKONOMİNİN EN BÜYÜK ZAYIFLIĞIDIR! 

Ekonomik krizler, durgunluklar, veri ihlalleri, hileli faaliyetler, siyasi suistimaller de başta olmak üzere her türlü güven zedeyilici faaliyet bu merkezi güven kurum ihtiyacının bir sonucu olarak karşımıza çıktı. 2008 emlak krizi bize finans kurumlarının güvensizliğini gösterirken, 2010 yılında hayatımıza giren WikiLeaks belgeleri siyasetin yozlaşmasını gözler önüne serdi. 5 yıllık bir dönem içerisinde hemen her kurum ile ilgili güvencimizin sarsıldığı gerçekler çarptı yüzümüze. Paramız, datamız, oyumuz, irademiz ya da bize ait olduğunu düşündüğümüz şeylerin neredeyse tamamiyle ilgili süistimal vakalarını yaşadık.

ADEMİ MERKEZİYETÇİ GÜVEN KAVRAMI: BİTCOİN

Merkezi olmayan bir güvene dayanan Blockchain teknolojisi ile ilk tanışmamız da bu protokolün üzerine inşa edilmiş ilk ürün olan Bitcon sayesinde oldu. O güne kadar finansal bir işlem için ihtiyaç duyduğumuz "banka olmadan da bankacılık" işlemi yapabileceğimizi öğrendik. Ticari dünyadaki ilk merkezi kayıt defterini tutan Medici Bank, Florin üzerinde tuttuğu bu sistem ile merkezi emtia para birimi kavramını hayatımıza soktuğundan bugüne "Bitcoin", merkezi olmayan bir blockchain tabanlı defter ile ticarette ve güven anlayışımızda devrim yarattı. "Token" kavramı ile eşler arası değişim sağlanabilecek değerler yaratılabilir. Üstelik bu değişim işlemleri Medici Bank döneminden farklı olarak doğrudan kullanıcılar arasındaki gerçekleşir. Ağdaki kullanıcılar (makineler) tarafından onaylanan işlemler "Blockchain" adı verilen halka açık ortak deftere şeffaf bir şekilde kaydedilir. Sistemin merkezi, bir depo veya kayıt defteri olmadan çalıştığından, "Bitcoin" merkezi olmayan ilk para birimi olarak tanımlanır. 

Blockchain bize ilk kez, bir internet kullanıcısının, benzersiz bir dijital mülk parçasını, başka bir internet kullanıcısına güvenli ve emniyetli bir şekilde aktarması için bir yol sağladı. Herkesin, transferin gerçekleştiğini bildiği ve hiç kimsenin aktarımın meşruiyetine meydan okuyamadığı veya gerçekleşen ayrıntıların üzerine yazamadığı bir güven modeli.

Bitcoin para hakkındaki düşünme şeklimizi farklılaştırırken, altında yatan teknoloji Blockchain ise güvene dair sahip olduğumuz tüm bilgiyi yıkıcı boyutta değiştiriyor. Parayı ve kurumları güvenli yapacak şeyin kurumlar değil bizzati kendimiz olması! Güveni kurumların veya aracıların değil, etkileşime doğrudan, anında, verimli ve ucuz bir şekilde kullanıcıların sağladığı dünya. Güven karşılığında ödenen ekonomik değerlerin tamamı böylece kullanıcıya geri dönüyor.

ADEMİ MERKEZİYETÇİ EKONOMİ

Merkezi olmayan sistemlere yönelik paradigma değişimi, blockchain, kriptografi ve konsensüs algoritmaları gibi yeni teknolojiler sayesinde sağlanmaya başladıkça, Bitcoin ile birlikte kurumlara ihtiyaç duymayan yeni iş modellerini de yaratmaya başlıyor. Mevcut aracıların yerini dijital varlıklar ve akıllı kontratlar alıyor. Değer ve bilginin depolanması ve değişimi için oluşan maliyet ile riskler gereksiz hale geliyor. En nihayetinde toplum bireylerinin birbirleriyle olan etkileşiminin nasıl olacağını yeniden şekillendiren bir güven ekonomosi ortaya çıkıyor. Bu ekonomide kitle kaynaklı kullanılmayan enerji, depolama, ulaşım, finansman gibi değerlerin değiş tokuşunu ucuz ve hızlı olarak sağlayabiliyorız. Veri üzerinde tek merkezi kaynaklı hataya yer vermemesi sebebiyle siber güvenlik, denetim gibi alanlarda maliyet ve operasyon verimliliği yaratabiliyoruz. Entellektüel varlık ya da menkul değerlerin dijitalize edilerek zincir üzerinde saklanabilmesi sayesinde bu değerler üzerindeki sahiplik haklarımızı bozulamaz bir şekilde koruyabiliyoruz. 

Akıllı kontratlar sayesinde tarafların kurallarını, sürelerini ve haklarını belirleyebildiğimiz yeni bir hukuk düzeni yaratabiliyoruz. Bunlar bir çırpıda aklımıza gelenler. Bildiğiniz eski ekonomik modeli ve onun devasa kurumlarını yeni bir güven modeli ile ortadan kaldırabileceğimiz, daha ucuz, suistimal ve hileden uzak bir ekonominin hem tüketeni hem de üreteni olacağımız Blockchain için internetin kendinden sonraki en büyük değer yaratma etkinliği tarifi sizce de az değil mi?